OYUN TERAPİSİ EĞİTİMİ

Oyun Terapisi Tarihi

Oyun terapisinin tarihi Freud yarıyıllarına kadar uzanmakla beraber her ne kadar oyunun çocuklar için ehemmiyeti anlaşılmasa da yapılan kazılarda orta çağ yarıyıllarında dahi oyun vasıta gereçlerine tesadüfülmüştür. Çocuğun olduğu her yerde oyun vardır. Zira oyun çocuğun tabiatıdır. Ünlü Oyun Terapisti Garry Landreth’ın da dediği gibi “Kuşlar uçar, çocuklar oyun oynar”. Çocuklar için oyun ancak bu kadar basit tasvir edilebilir. Her çocuk ayrı bir dünya ve ayrı bir renktir. Bu dünyaya girmenin yolu ise oyundir.

Oyun terapisinin çıkış noktası da çocukların erişkinlerden değişik olduğu reelini kabul etmeye sabretmektedir. Çocuklar erişkinler gibi kendini sözel olarak konuşarak ifade edemez. Çocuklar duygularını, düşüncelerini, gereksinimlerini oyun yoluyla ifade ederler. Oyun onların kendi ifade ettiği dildir. Oyuncaklar ise ne kadar muhtelif olursa çocuklarda o derece kendini rahatça ifade eder. Bu sebeple oyun iyileştirici eforundan yararlanılarak oyun terapisi çocuklar için bir rehabilitasyon usulü olarak gelişmiştir. Yapılan araştırmalar çocuk merkezli oyun terapisinin Child-Centred Play therapy çocukların duygusal ve tavırsal meselelerini çözmede tesirli bir model olduğunu göstermiştir ve Avrupa ülkelerinde 12 yaş altındaki çocukların rehabilitasyonunda ilaç yerine oyun terapisine müracaat etilmektedir. Öteki taraftan Türkiye de oyun terapisinin ehemmiyeti son 5 yıldır anlaşılmış ve bir rehabilitasyon usulü olarak bu alanda eğitim almış uzmanlar tarafından kullanılmaktadır.

 

Oyun Terapisi nedir?

Oyun terapisinin bir hayli tasviri olmakla beraber ortak tasviri şu biçimde özetleyebiliriz: Çocuğun, doğası olan oyun yolu ile terapötik oyuncaklarla özel olarak oluşturulmuş bir odada, eğitimli bir oyun terapisti ile terapötik, iyileştirici, güven verici bir ilişki kurarak, çocuğun kendini keşfettiği, kendi olduğu, kendini ifade ettiği, kendini asıllaştırdığı ilaçsız tesirli bir rehabilitasyon, terapi usulüdür.

Oyun eforunu kullanarak yapılan bir hayli oyun terapisi usulü vardır. Bir Hayli teori terapi modeline uygun olarak çocuklarla çalışacağı oyun terapisi modelini geliştirmiş ve teorinin ismini vermiştir. Genel olarak oyun terapileri; yönlendirilmiş başka bir deyişle terapistin yönlendirdiği, yönlendirilmemiş başka bir deyişle terapistin yönlendirmediği olmak üzere iki gruba ufalar. Yönlendirilmemiş oyun terapisi tarihi oldukça daha öncekidir ve bir hayli teorinin iyileştirici özelliklerini kapsamaktadır. En ehemmiyetli doğrultuyu ise terapistin değil, çocuğun yönlendirdiği Çocuk odaklı/ Yönlendirilmemiş/ Çocuk Merkezli Oyun terapisi olmasıdır. Bu usule de Çocuk Merkezli Oyun Terapisi Child-Centered Play Therapy denmektedir. Türkiye’de en çok bilenen, uzmanlar tarafından uygulanan oyun terapisi çeşidi bu modeldir.

Çocuk Merkezli Oyun Terapisi, çocuğun gelişim özelliklerine göre 2-3 yaş ile 12 yaş arasındaki çocuklara uygulanan bir modeldir. Yapılan araştırmalar bu terapi usulünün en tesirli terapi usulü olduğunu ispatlamıştır. Zira bu terapide çocuk yönlendirmez, çocuk hazır sezdikçe travmalarını çalışır, kendinin dahi farkında olmadığı gereksinimlerini keşfeder, nasıl ifade edeceğini öğrenmediği bir hayli güçlüğün ve zorlayıcı duygunun üstesinden kazanç. Kendini şartsız kabul eder, kendi olur. Farkında olmadığı zorlayıcı duygu ve tecrübelerin üstesinden kazanç ve oto hakimiyeti tekerrür kazanır ve kendini ve duygularını tertip etmeyi bilir.

Bu sebeple yurtdışında çocuklara psikiyatrik ilaç vermeden evvel oyun terapisine yönlendirilir ve terapiden sonraki gidişatına göre tekerrür muayenehane değerlendirme yapılır. Türkiye’de son birkaç yıldır aileler oyun terapisinin ehemmiyetini kavramış olsa da bu alanda etik çalışan, beynelmilel onaylı eğitimleri almış oyun terapisti bulmak güçtür. Beynelmilel onaylı oyun terapistlerinin yaptığı terapilerden sonra çocuklardaki süratli iyileşmeyi aileler de kollamaktadır. Oyun terapisi rakamında bir sayı vermek doğru olmaz. Bazı çocuklarda 14 seans yeterli olurken, bazı çocukların 2 yıl oyun terapisine devam etmesi gerekebilir. Araştırmalar vasati en az 14-16 seans sonrasında iyileşmenin kollandığı göstermiştir. Bu çocuğun travmasına, travmadan etkilenme derecesine, yaşına, iyileşme eforuna göre farklılık göstermektedir. En ehemmiyetlisi ise çocuğun meseleleri ciddileşmeden, zaman kaybetmeden yardım almak seans rakamını eksiltecektir.

 

Oyun Terapisti kimdir?

Ne Yazık Ki Türkiye’de oyun terapisi alanında etik olmayan uygulamalarla çok sık karşılaşmaktayız. Bir Hayli birey Beynelmilel Oyun Terapisi Derneği Association of Play Therapy-APT onaylı uzmanlardan uzun süreli eğitim ve süpervizyon olmadan, bu dernek onaylı olmayan müessese ve bireylerden kısa süreli eğitim alarak oyun terapisti olduğunu idea etmektedir. Hatta hiçbir psikoloji eğitimi olmayan, psikoloji mezunu olmayan bir hayli birey oyun terapisi uyguladığını ifade ederek danışan görmektedir. Öncelikle rastgele bir terapi uygulamak için legal olarak Psikoloji mezunu olmak ve Muayenehane Psikolojide Yüksek Lisans ya da Hekime yapmak gerekir. Bunun dışında oyun terapisi eğitimi veren şahsın Beynelmilel Oyun Terapisi Derneği onaylı eğitmen ve müessese olması gerekir. Bir Hayli alanda olduğu gibi bu olanda ne yazık ki suiistimal edilmektedir. Bu sebeple yapılan oyun terapinin işe yaradığına karar vermek için öncelikle çocuğunuzun bu alanda beynelmilel alanda onaylı bir uzmandan eğitim almış mı ve oyun terapisti Psikoloji mezunu mu ve Muayenehane Psikoloji alanında Yüksek Lisans ya da Hekime yapmış mı bakmak gerekir.

İster “erişkin”, ister “çocuk” danışan olsun, danışana terapi uygulama yetkisi psikolojinin yetkinlik alanıdır.

Türkiye’deki kanunlara göre ister erişkinlerle çalışıyor olsun, ister çocuklarla çalışıyor olsun rastgele bir terapi modelini uygulaması veya danışan/hasta görmesi için, terapi çeşitleri ile çocuk ya da erişkin danışanını rehabilitasyon edebilmesi için Psikoloji/PDR mezunu olmak ve Muayenehane Psikoloji alanında Yüksek Lisans yapmak ya da Muayenehane Psikoloji alanında Hekime eğitimini bitirmiş olması gerekiyor. Bu eğitimleri almış biri çocuk ya da erişkin danışana bakabilir ve terapi uygulayabilir. Çocuklarla çalışmak isteyenler ise bu eğitimlerine ek olarak beynelmilel onaylı oyun terapisi eğitmenlerinden eğitim alarak oyun terapisi uygulayabilir.

İster “oyun terapisi” olsun ister “değişik terapi” olsun, terapi uygulama yetkisi psikoloji alanının yetkinliğindedir

Bu alanda çocuklarla çalışan uzmanlar ulus arasında “Çocuk Psikoloğu” gibi kabul görmüş kavram olan “Pedagog” unvanını da kullanır. Oysa pedagog çocuk eğitimcisi demektir ve psikoloji/PDR lisans eğitimi olmayan bir hayli birey ailelerin bu yanlış kavramasından yararlanarak pedagog/çocuk eğitimcisi olarak çocuk danışan görmekte ve çocuklara terapi uygulamaktadır. Eğitim gelişim danışmanlığı vermekle, terapi uygulamak, danışanı/hastayı rehabilitasyon etmek ayrı şeylerdir ve ayrı uzmanlık alanı gerektirir. Bu sebeple çocuğunuzun psikolojik süreçlerinde, terapi gereksinimlerinde psikolojisi/PDR mezunu muayenehane psikologları seçim etmelisiniz. Türkiye’de legal olarak ister çocuk olsun, ister erişkin, danışana terapi uygulama yetkisi yalnızca muayenehane psikolog unvanı olan uzmanlarındır. Bu eğitimleri almış hakikat oyun terapistinden terapi alan bir çocukta kesinlikle iyileşme olur.

 

Oyun Terapisi hangi mevzularda tesirlidir?

Oyun terapisi yalnızca duygusal ve psikolojik meseleler, semptomlar için değil, her mevzuda destekleyici bir rehabilitasyon usulüdür. Oyun terapisinin kullanıldığı en sık görülen problemlere misal verirsek şöyle sıralayabiliriz; tuvalet eğitimi yarıyılında yaşanan güçlükler kabızlık, alt nemlendirme, altına kaçırma, tikler, tırnak yeme, diş gıcırdatma, kabuslar, gece terörü, mektep korkusu, mektep zafersizliği, irtibat problemleri, saldırganlık, takılma ve kekemelik, fobiler, korkular, kardeş kıskançlığı, mektep geçim meseleleri, ders çalışmak isteme, dost edinmekte meseleler, yemek meseleleri, mutsuzluk, dikkat eksiliği ve hiperaktivite bozukluğu, gelişim geriliği, konuşma gecikmesi, dikkat meseleleri, bunalım, utangaçlık, oyun bağımlılığı, bilgisayar bağımlılığı, boşanma, yeni mektep ve konut, kaza, kayıp, istismar çeşitleri, vb. bir hayli travmatik mevzularda ve güç yarıyıllarda oyun terapisi uygulanır. Çocuk Merkezli Oyun Terapisi, özel eğitim gereksinimi olan çocukların gelişimini de desteklemektedir.

Kasacısı çocuğunuzun Oyun terapisi alması için travma yaşaması gerekmez!

Oyun terapisi, çocuklarda en tesirli ilaçsız rehabilitasyon usulüdür. Bir Hayli anne baba çocuklarında bir semptom kollamadıkça oyun terapisi alınması gerekmediğini düşünmektedir. Oysa oyun terapisi yalnızca bir rehabilitasyon usulü değil, çocuğun gelişimini ve ruhsal iyiliğine yardım olan tesirli bir terapi usulüdür.

Her çocuk kendi içinde çözemediği duygusal yükleri taşır ve anlam veremediği, kendi olmasına izin verilmediği tecrübeler yaşar. Çocuğun psikolojik olarak balansta olması, kendini tanıması, kendi olması, kendi problemlerini çözmeyi bilmesi, öz güvenin çoğalması, empati kabiliyetlerinin büyümesi için oyun terapisi alması gerekir. En ehemmiyetlisi ise akademik galibiyetin çocukların yaşamlarının merkezinde yakalandığı, tüm güne yakın mektepte olan ve oyundan uzak gelişen çocukların mektep galibiyetini çoğaldırmalarının yolu da oyun terapisidir. Zira beyinde bilmenin hakikatleşmesi için çocuğun duygusal olarak balansta olması ve psikolojik olarak sıhhatli olması gerekir. Şayet çocuk duygusal olarak bir kargaşa içinde ise çocuğa ne kadar baskı uygulanırsa uygulansın çocuk potansiyel bilme kapasitesini reelleştirmez ve bilmeye kapalı olur.

 

Galibiyetin gizemi psikolojidir

Çocuğunuzun kendi potansiyelini tutmasını istiyorsanız, çocuğunuz özellikle 2-3 yaş gibi oyun terapisine başlatarak kendi olmasına yardım olabilirsiniz. Dr. Dain’ın da dediği gibi “Kendin ol, dünyayı değiştir. Öz tehlikesiz, kendi ayakları üzerine dimdik sağlam basan, mutlu ve sıhhatli çocuklar istiyorsanız, çocuğunuzun duygularına umursayın ve çocuğunuzun duygularını ifade ederek, kendi olduğu, kendini keşfettiği, kuvvetlendiği, hiçbir yan tesiri olmayan rehabilitasyon usulü olan oyun terapisi almasına fırsat verin.

Çocuğunuz özellikle mektep evveli yarıyılda ve ilkokulda eforlu, öz tehlikesiz ve mutlu olursa bilmesi için lüzumlu tüm maharetleri geliştirir. Öz tehlikesiz ve mutlu bir yaşamın yolu akademik “zafer” değildir. “Akademik galibiyetin” yolu da özel mektepler ve kurslar değildir. Zafer ve mutluluğun yolu sıhhatli bir çocukluk geçirmektir. Çocuğunuzun özellikle kritik olan ilk 12 senesinde duygularına duyarlı olun ve çocukluk yarıyıllarında bu duygularla başa çıkacağı, kuvvetleneceği, bilmesini, mektep galibiyetini çoğaldıracağı oyun terapisi almasını sağlayın. Yalnızca bu da yeterli değil, çocuğunuzun doya doya oynamasına, dostlarıyla zaman geçirmesine çocukluğunu doya doya yaşamasına izin verin. Böylece çocuğunuz ergenlik yarıyılını da daha rahat girer ve hem sizinle, hem de dostlarıyla sıhhatli irtibat kurar.

Ruh sıhhati yerinde bir fert olarak kendi potansiyelini hakikatleştiren mutlu ve zaferli bir fert olur. Kısacası mutluluk, ruh sıhhati, galibiyetten ya da akademik galibiyetten daha ehemmiyetlidir ve akademik galibiyetin ön koşuludur.

 

Her çocuğun oyun terapisine lüzumu vardır!

Ayrıca çocuğun oyun terapisi alması bir tabu değildir. Çocuk için oyun terapisi çocuğun kendini asıllaştırdığı, kuvvetlendiği, iyileştiği, ilerlediği, her alanda büyüdüğü bir atölye çalışması gibidir. Bu surattan oyun terapisi, çocuğunuzun meseleleri olduğu için aldığı bir rehabilitasyon usulü değil, çocuğunuzun bir problemi olsun olmasın kendini hakikatleştirmek, kendi olmak, potansiyelini hakikatleştirmek için gittiği bir atölye çalışması ve çok değerli bir aktiflik gibi düşünebilirsiniz. Kısacası oyun terapisi, hem rehabilitasyon usulü, hem de çocuğunuzun tüm gelişimi destekleyen bir terapi usulüdür. Beynelmilel onaylı oyun terapisi eğitimi almış, danışana çocuk ya da erişkin terapi verme yetkisi olan psikoloji eğitimlerini bitirmiş etik çalışan bir uzmandan alacağınız oyun terapisi çocuğunun iyileşmesine ve büyümesine yardım olacaktır.